18 พ.ย. 2569
ข่าว · บริบท · มุมมอง
ไทย

มองข่าวอย่างเข้าใจ
มีบริบท ชัดเจน ตรวจสอบได้

ประเด็นร้อน ข่าวและกระแสทิศทางโลก

ดาวเสาร์ตรงข้ามดวงอาทิตย์ 4 ต.ค. เปิดช่วงชมดาววงแหวนเกือบทั้งคืน

ดาวเสาร์เข้าสู่ช่วงตรงข้ามดวงอาทิตย์ 4 ตุลาคม 2569 อ่านเวลาไทย ความหมายของปรากฏการณ์ วิธีสังเกต และเหตุใดภาพแคสสินีจึงต่างจากภาพผ่านกล้องบนโลก

นโยบายบรรณาธิการ

ภาพถ่ายดาวเสาร์จากแคสสินีปี 2547 ในกรอบคอลลาจกระดาษและลายเส้น พร้อมพาดหัวดาวเสาร์เด่นบนฟ้า 4 ตุลาคม และลายเซ็น issue.red
ภาพถ่ายดาวเสาร์จากยานแคสสินี 27 มีนาคม 2547: NASA/JPL/Space Science Institute; จัดคอลลาจและลายเส้นโดย issue.red ภาพในคลัง ไม่ใช่ภาพท้องฟ้าวันที่ 4 ตุลาคม 2569

คืนใกล้วันที่ 4 ตุลาคม 2569 เป็นช่วงสังเกตดาวเสาร์ได้เกือบตลอดคืน เพราะดาวเคราะห์จะอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์ แนวทางดูท้องฟ้าเดือนตุลาคมของ NASA/JPL และสื่อดาราศาสตร์ระบุว่า ดาวเสาร์ขึ้นใกล้เวลาพระอาทิตย์ตกและอยู่บนฟ้าเป็นเวลานาน

ผู้ชมในประเทศไทยควรเลือกคืนฟ้าเปิดและช่วงที่ดาวเสาร์อยู่สูงพ้นสิ่งกีดขวาง ช่วงสังเกตไม่ได้จำกัดอยู่ที่นาทีใดนาทีหนึ่งหรือเป็นการรอแสงวาบ การเห็นวงแหวนต้องใช้กล้องโทรทรรศน์ และภาพที่ได้จะไม่ใหญ่หรือมีรายละเอียดเท่าภาพจากยานอวกาศ

NASA/JPL เผยแนวทางดูท้องฟ้าเดือนตุลาคมเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม อธิบายว่า opposition หรือการตรงข้ามดวงอาทิตย์เกิดเมื่อโลกผ่านระหว่างดวงอาทิตย์กับดาวเสาร์ ทำให้เมื่อมองจากโลก ดาวเสาร์อยู่ในทิศตรงข้ามกับดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า

ผลที่สำคัญต่อการสังเกตคือดาวเสาร์ขึ้นใกล้ช่วงตะวันตกดิน และยังอยู่บนฟ้าเป็นเวลานานหลังมืด Space.com อธิบายว่าในช่วงนี้ดาวเสาร์ขึ้นทางตะวันออก อยู่สูงในท้องฟ้าช่วงกลางคืน และตกใกล้ช่วงเช้า ทั้งนี้ เวลาและตำแหน่งที่สังเกตจริงขึ้นกับพื้นที่ของผู้ชม

ตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์อธิบายเรขาคณิตระหว่างโลก ดวงอาทิตย์ และดาวเสาร์ ตัวดาวไม่ได้ขยายตัวจริง และตาเปล่าไม่ได้เห็นวงแหวนเป็นวงใหญ่บนท้องฟ้า

ตรงข้ามดวงอาทิตย์เวลา 19.00 น. ในไทย

Astronomy ระบุเวลาตรงข้ามดวงอาทิตย์ที่ 08.00 น. EDT วันที่ 4 ตุลาคม เมื่อแปลงจาก EDT ซึ่งเป็น UTC−4 มาเป็นเวลาไทย UTC+7 จะเท่ากับ 19.00 น. วันที่ 4 ตุลาคม 2569

เวลาเดียวกันในเขตเวลาที่ต่างกัน
เขตเวลาเวลา วันที่ 4 ตุลาคม 2569
EDT ตามรายงาน Astronomy08.00 น.
UTC12.00 น.
ประเทศไทย UTC+719.00 น.

เวลา 19.00 น. ระบุจังหวะของตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์ ส่วนการเห็นดาวเสาร์ชัดยังขึ้นกับเมฆ ความสูงเหนือขอบฟ้า และสิ่งกีดขวางของแต่ละพื้นที่ จึงไม่ใช่เวลาที่ทุกจังหวัดจะเห็นดีที่สุดพร้อมกัน สามารถสังเกตในคืนใกล้วันดังกล่าวได้โดยไม่ต้องรอให้ตรงนาที

ดูวงแหวนด้วยกล้องโทรทรรศน์

การดูด้วยตาเปล่าเป็นการค้นหาจุดสว่างของดาวเสาร์ ส่วนรายละเอียดของตัวดาวและวงแหวนต้องอาศัยกล้องโทรทรรศน์ Astronomy ระบุว่าช่วงนี้ขนาดเชิงมุมของตัวดาวอยู่ราว 20 พิลิปดา และวงแหวนกว้างจากปลายหนึ่งถึงอีกปลายหนึ่งเกือบ 45 พิลิปดา ตัวเลขดังกล่าวเป็นขนาดปรากฏบนฟ้า ไม่ใช่ขนาดทางกายภาพของดาว

รายงานเดียวกันอธิบายว่าระนาบวงแหวนทำมุมกับแนวสายตาราว 7 องศา จึงเห็นวงแหวนค่อนข้างแคบเมื่อเทียบกับภาพที่ถ่ายในช่วงมุมเปิดกว้างกว่า ภาพดาวเสาร์จากคนละปีจึงมีรูปลักษณ์ต่างกันได้ แม้จะเป็นดาวเคราะห์ดวงเดียวกัน

  • เลือกจุดที่มองท้องฟ้าทางตะวันออกได้สะดวกในช่วงต้นคืน และไม่มีอาคารหรือต้นไม้บัง
  • ตรวจตำแหน่งดาวสำหรับพื้นที่ของตนด้วยแผนที่ท้องฟ้าหรือแอปที่ตั้งสถานที่และเวลาให้ถูกต้อง แทนการใช้เวลาอ้างอิงต่างประเทศโดยตรง
  • หากใช้กล้องโทรทรรศน์ ให้คาดหวังภาพจริงขนาดเล็กตามกำลังขยายและสภาพอากาศ ไม่ใช่ภาพเต็มเฟรมแบบยานอวกาศ
  • ติดตามสภาพอากาศก่อนเลือกสถานที่และเวลา โดยเฉพาะช่วงที่มีฝนหรือเมฆมาก

ผู้อ่านไทยสามารถดูบริบทสภาพอากาศเพิ่มเติมในข่าวพยากรณ์ฝนช่วง 4–7 ตุลาคมของ issue.red คำเตือนฝนเป็นข้อมูลประกอบการวางแผน ไม่ใช่ผลพยากรณ์ทัศนวิสัยของดาวเสาร์ทุกพื้นที่

ภาพจริงที่นำมาทำคอลลาจ ถ่ายเมื่อใด

ภาพประกอบหลักใช้ภาพดาวเสาร์จริงจากยานแคสสินี รหัส PIA05389 ซึ่งNASA Photojournal ระบุว่าถ่ายวันที่ 27 มีนาคม 2547 หรือ ค.ศ. 2004 เป็นภาพสีธรรมชาติที่ประกอบจากการถ่ายผ่านช่องสีแดง เขียว และน้ำเงิน ไม่ใช่ภาพดาวเสาร์ที่ถ่ายจากประเทศไทยในวันที่ 4 ตุลาคม 2569

issue.red นำภาพในคลังนี้มาจัดวางกับกรอบกระดาษและลายเส้น โดยรักษาภาพดาวเสาร์จากไฟล์ต้นทางไว้ และระบุเครดิตภาพ NASA/JPL/Space Science Institute ภาพจากแคสสินีช่วยแสดงรายละเอียดตัวดาวและวงแหวน แต่ไม่ใช่ภาพจำลองมุมวงแหวนหรือขนาดที่ผู้ชมจะเห็นจากกล้องบนโลกในปีนี้

NASA/JPL ยังชี้ถึงดวงจันทร์ใกล้ดาวพฤหัสบดีวันที่ 6 ตุลาคม และฝนดาวตกโอไรออนิดส์ช่วง 21–22 ตุลาคม ส่วน Space.com รายงานการบังดาวพฤหัสบดีโดยดวงจันทร์สำหรับบางพื้นที่ในอเมริกาเหนือ การมีปรากฏการณ์ในปฏิทินเดียวกันจึงไม่ได้แปลว่าประเทศไทยเห็นเหตุการณ์บังดาวนั้นด้วย

แหล่งที่มา

  1. What’s Up: October 2026 Skywatching Tips from NASA — NASA/JPL
  2. The Sky This Week from October 2 to 9: Saturn at its best — Astronomy
  3. Jupiter disappears behind the moon, Saturn shines at its best, and Mars meets the Beehive: October 2026 planet guide — Space.com
ผู้เขียนข่าว
ณัฐพล วงศ์สุวรรณผู้สื่อข่าว
ผู้ตรวจข่าว
สิริพร บุญมากบรรณาธิการ

เผยแพร่ ปรับปรุง